هندى ، اظهرى دهلوى ، ظهيرى كابلى ، گجراتى و دهها شاعر ديگر ، در ماوراء النهر شهرت فراوانى يافت و در محافل ادبى آن ديار ، ارزش و اهميت بسيارى پيدا كرد ، تا آنجا كه آثار برخى از اين شاعران ، مورد تتبع و تقليد شاعران ماوراء النهر ، قرار گرفت و اتفاقا در تذكره‌هاى خواجه حسن نثارى و مطربى سمرقندى ، به شمار فراوانى از اين تتبعها و تقليدها برمىخوريم و چون در اين مقال ، مجال اشاره به يكايك آنان نيست ، به چند نمونه بسنده مىكنيم . الف . دو تن از اديبان برجستهء تاجيك اين دوره ، خواجه حسن نثارى و مرادى سمرقندى ، به قصيدهء بسيار جالب فيضى دكنى با عنوان « كشمير » جوابهايى نوشتند . ب . خواجه حسن نثارى و مطربى سمرقندى ، به قصيدهء « كارنامهء » خواجه حسين ثنايى ، با قصيده‌هايى جواب نوشتند . ج . صادق سمرقندى ، مطربى سمرقندى و خواجه حسن نثارى ، به غزل‌هاى شاعران فارسىزبان ايران و شبه‌قاره مانند : عرفى شيرازى ، فيضى دكنى و رزمى ، نظيره‌هايى گفته‌اند و حتى رابطهء مكاتبه‌اى و تبادل نامه‌اى داشته‌اند . « 1 » د . براى اينكه نقش مطربى سمرقندى ، در ايجاد و حتى پاسدارى ارتباط فرهنگى ، ميان شاعران و اديبان حوزهء فرارود ، ايران و شبه‌قاره بيشتر روشن شود و تأثير مهم و به سزايى كه در زمان خود و پس از آن ، آثار او در گسترش فرهنگ و ادب فارسى ، در آن ديار ، به جاى گذاشته ، نمايانده شود ، كافى است به سه اثر ارزندهء وى كه اكنون در اختيار است يعنى : تذكرة الشعراء ؛ نسخهء زيباى جهانگير و خاطرات وى مراجعه شود . در اينجا به عنوان نمونه به يك مورد اشاره مىكنيم ، باشد كه نقش اين شاعر توانا و اديب برجسته و تذكره‌نويس نامى ، براى هم‌ميهنان و فارسىزبانان در حوزهء شبه‌قاره ، افغانستان و ماوراء النهر ، بيشتر آشكار شود و حق وى ادا گردد .

--> ( 1 ) . مجلهء سيمرغ « جنبه‌هاى اساسى روابط ادبى مردم ماوراء النهر » نوشتهء امر يزدان عليمردان ، سال دوم ، شمارهء يك و دو ( 1374 ش ) ص 329 .